Interview met strateeg energietransitie van de NVDE – Joris Wijnhoven: hoe NVDE de duurzame transitie lokaal weet te agenderen

De energietransitie is allang geen thema meer dat zich beperkt tot de grote steden. Terwijl media en beleid zich vaak richten op koplopers als Amsterdam, Rotterdam of Utrecht, zijn het juist ook de middelgrote en kleinere gemeenten die cruciale schakels vormen in de uitvoering van duurzaam beleid. Of het nu gaat om netcongestie, warmtenetten of decentrale opwek: de energietransitie raakt iedereen. 

Dat besef begint ook bij gemeenten zelf in te dalen. Waar drie jaar geleden nog werd gedacht dat het Klimaatakkoord voldoende richting gaf, is inmiddels duidelijk dat gemeenten zelf het verschil moeten maken. Public Matters sprak met de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) over hun lobby strategie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. “Gemeenten hebben steeds beter door dat zij aan zet zijn,” stelt Joris Wijnhoven (Strateeg energietransitie NVDE). De urgentie van het moment, mede ingegeven door de Oekraïnecrisis, de hoge energierekening en een overbelast stroomnet, zorgt voor een nieuwe dynamiek in het lokale speelveld. 

Een breed net voor een breed speelveld 

De NVDE speelt daar actief op in, met een opvallend brede benadering van de gemeentelijke lobby. “Politiek is onvoorspelbaar en je weet nooit welke partij de grootste wordt,” klinkt het nuchter, en dus kiezen ze ervoor om iedereen mee te nemen. Dankzij een AI-gedreven tool zijn alle gemeentelijke e-mailadressen in kaart gebracht. “Met behulp van dit gecentraliseerde bestand bereiken we in een keer alle verkiezingsprogrammacommissies in Nederland,” legt Joris uit. “Op die manier zorgen we dat niemand wordt gemist in het gesprek over duurzame energie.”

De respons is overwegend positief: verkiezingsprogrammacommissies reageren, griffiers sturen berichten door en programmawerkgroepen vragen de NVDE om verdere toelichting. Vooral in grotere steden, waar men al volop bezig is met het opstellen van verkiezingsprogramma’s, blijkt de benadering effectief.  Daarmee bewijst de NVDE dat een gestructureerde aanpak, hoe breed ook, niet ten koste hoeft te gaan van effectiviteit. “De betrokkenheid verbaast ons soms zelfs. Veel gemeenten vragen om extra achtergrondinformatie of een lokale insteek voor hun situatie”.

Maar dit betekent niet dat de NVDE nu achterover kan leunen. De inzet van AI helpt weliswaar om de boodschap breed en snel te verspreiden, maar het zijn uiteindelijk de mensen zelf die het gesprek aangaan met gemeenteraadsleden, verkiezingsdebatten organiseren of inhoudelijke voorstellen aandragen voor collegeakkoorden. Het persoonlijke contact, de politieke duiding en de strategische timing blijven mensenwerk. Juist daar maakt de NVDE het verschil: door digitaal bereik te koppelen aan inhoudelijke expertise en actieve betrokkenheid bij lokale politieke processen. Zo wordt niet alleen bereik gerealiseerd, maar ook daadwerkelijk invloed uitgeoefend op de koers van het lokaal klimaatbeleid. 

Een andere taal dan in Den Haag 

Waar de normale lobby doorgaans draait om technische onderbouwingen, beleidsdoorrekeningen en wetgevingsvoorstellen, is de aanpak voor het beïnvloeden van een verkiezingsprogramma fundamenteel anders. Niet de details, maar de kiezer staat centraal. “Wat is het probleem van de kiezer, en wat kan een partij daar lokaal aan doen?” Die omkering, denken vanuit relevantie voor de kiezer in plaats van relevantie voor beleid, is essentieel. “We willen vooral dat raadsleden snappen hoe duurzame energie voor hun inwoners werkt,” benadrukt Joris.

Dat vraagt ook om een andere toon in de boodschap. Geen jargon, maar heldere taal. Niet de vraag ‘hoe werkt het?’, maar ‘wat kun je ermee?’. En bovenal: niet de energie-expert als doelgroep, maar het gemeenteraadslid dat zijn achterban wil bedienen. Het dwingt de NVDE tot een inhoudelijke vertaalslag van hun eigen werk en precies dat maakt deze aanpak zo waardevol. 

Thema’s verbreden, urgentie versterken 

Op inhoudelijk vlak ziet de NVDE een duidelijke verbreding van thema’s. Waar drie jaar geleden de nadruk nog sterk lag op algemene duurzaamheidsdoelen, is het speelveld nu complexer en concreter geworden. Netcongestie, betaalbaarheid van de gasrekening, warmtenetten, de koppeling met woningbouw, allemaal onderwerpen die niet alleen beleidsmatig urgent zijn, maar ook politiek tractie hebben gekregen. 

Juist binnen de gemeente ziet de NVDE kansen om deze thema’s te agenderen. Hoewel de grote politieke lijnen in Den Haag worden uitgezet, valt op lokaal niveau vaak meer directe invloed uit te oefenen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van beleid en staan open voor concrete oplossingen. Dat maakt ze voor de NVDE een logische en strategische partner. Tegelijkertijd wordt het landelijke speelveld allerminst genegeerd. “De uitkomsten van de komende verkiezingen zullen hoe dan ook lokale gevolgen hebben, al is het nu nog onduidelijk hoe de verhoudingen precies zullen schuiven.” Daarom zet de NVDE duurzame energie ook nationaal op de kaart, met een duidelijke koppeling naar lokaal beleid. Zo wordt decentrale opwekking en opslag gepresenteerd als een onmisbare bouwsteen voor nieuwe woningbouw. “Slimme energienetwerken die vraag en aanbod lokaal op elkaar afstemmen, zijn essentieel om netcongestie te beperken en extra capaciteit op het elektriciteitsnet te creëren.” 

Conclusie: lokale energie is landelijke impact 

De aanpak van de NVDE is een voorbeeld van hoe landelijke ambities pas werkelijkheid worden als ze lokaal verankerd zijn. In een politiek landschap waar je niet kunt voorspellen wie de grootste speler wordt, is een breed en strategisch netwerk geen luxe, maar noodzaak. De AI-tool helpt daarbij, maar het echte werk zit in de vertaling van abstracte transities naar concrete verkiezingspunten. 

En daarin slaagt de NVDE met overtuiging. Niet door te zenden, maar door mee te denken. Niet door te pushen, maar door relevant te zijn. En misschien wel het belangrijkste: door te begrijpen dat de energietransitie niet alleen plaatsvindt in Den Haag, maar zeker ook op het gemeentehuis.