Lokale macht in beweging: zo sturen lokale belangen de landelijke koers

Op de dag van het afscheid van de oude gemeenteraadsleden en een dag voor het aantreden van de nieuwe, op 18 maart 2026 verkozen raadsleden, organiseerde Public Matters een event in Nieuwspoort. Tijdens ‘Lokale Macht in Beweging’ kwamen politici, wethouders, beleidsmedewerkers en het bedrijfsleven samen om te reflecteren hoe de decentrale politiek een steeds grotere plek inneemt in het politieke speelveld. We trapten af met een opening van Pieter Walraven (Managing Partner Public Matters) die duiding gaf aan de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen en concreet maakte wat de verschuivingen in dynamiek betekenen voor zowel bestuurders als bedrijven en organisaties. De afdronk is dat grote maatschappelijke problemen soms vragen om lokale oplossingen en dat ‘lokaal’ er steeds meer in slaagt om de landelijke agenda mede te bepalen. Daarbij geldt dat het Rijk en gemeenten elkaar nodig hebben en in de praktijk sterk van elkaar afhankelijk zijn.

Daarna volgde een keynote van prof. dr. Henk van der Kolk (bijzonder hoogleraar Electorale Politiek) over onder meer regionale samenwerkingsverbanden en de verhouding tussen Rijk en gemeenten. In een scherpe analyse sprak hij over het huidige systeem waarin gemeenten sterk worden neergezet als samenwerkingspartner van het Rijk, terwijl effectieve beleidsuitvoering volgens Van Der Kolk zou vragen om strakke kaders en een opdrachtomschrijving, zowel bij het Rijk als bij gemeenten. Zijn oproep: maak duidelijk wat een gemeente uniek maakt en wat haar bevoegdheid is. Het versimpelen van het bestuurlijk stelsel zou in ieder haar voordeel werken.

We sloten de middag af met een panelgesprek onder leiding van onze collega Nina Sophie Vroom (Director Public Matters). Verschillende perspectieven werden vertolkt door Marja Ruigrok (Wethouder, Gemeente Haarlemmermeer), Hatte van der Woude (Directeur, Wethoudersvereniging), Ashen Basher (Raadslid D66, Gemeente Den Haag), David Swan Lassche (Algemeen Directeur, Primark Nederland) en Harriët Tiemens (Directeur, Groene Metropoolregio Arnhem/Nijmegen). Daarin stond de veranderende rol van gemeenten centraal, net als het stakeholderveld van bedrijven en (de)centrale overheden, en de vraag hoe die verhoudingen zich de komende jaren verder ontwikkelen. Waar liggen de gezamenlijke kansen voor de komende vier jaar en wat is het advies aan belangenbehartigers die zich in deze omgeving bewegen? De panelleden benadrukten het belang van een duidelijke taakverdeling en versimpeling van het speelveld. Tegelijk is sterke samenwerking tussen gemeenten en bedrijven cruciaal om gezamenlijk effectief richting de landelijke politiek op te treden.

Bij Public Matters opereren we dagelijks in dit complexe speelveld. Dossiers zoals woningbouw, zorg, veiligheid, mobiliteit en het vestigingsklimaat zijn allang niet meer uitsluitend landelijke vraagstukken. Wethouders en raadsleden verbinden met bedrijven en organisaties die oplossingen bieden, is daarom essentieel voor een doeltreffende lobby.