Zin en onzin van digitale politiek

17-01-2012
Je ziet ze zo zitten: Kamerleden die met hun neus in hun schoot totaal niet bezig lijken met het debat. Druk in de weer met hun Blackberries en iPhones komen ze ongeïnteresseerd en niet betrokken over. Maar zijn ze dat ook? Ja, soms wel. Maar vaak zijn ze wel degelijk bezig met politiek.
Ruwweg 138 van de 150 Kamerleden zijn actief op sociale media. Meer dan de helft heeft een Facebook-pagina, 67 zitten op Hyves en honderd hebben een pagina op LinkedIn. Maar het populairste sociale medium onder Kamerleden is Twitter: 117 van de 150 Kamerleden gebruiken het miniblog, zo blijkt uit het onderzoek 'Social media en lobby op het Binnenhof' van lobbybureau Public Matters.
 


BNR Nieuwsradio is benieuwd hoeveel zin het heeft. Wat valt er voor politici te halen op sociale media? En welke media werken het beste?

Meest actieve politicus
De meeste actieve politicus op sociale media is D66-politicus Boris van der Ham. In het onderzoek van Public Matters scoorde hij als enige Kamerlid honderd procent op punten als digitale aanwezigheid, zichtbaarheid en interactiviteit. Fractievoorzitter Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren staat op de tweede plek, VVD'er Klaas Dijkhoff op de derde.
Van der Ham maakt (tot nog toe) gebruik van vijf sociale media: LinkedInTwitterFacebookHyves en Youtube. Vorig jaar werd hij al door een jury en publiek verkozen tot beste webpoliticus van het jaar. In 2007 ook al. Geeft Van der Ham het goede voorbeeld voor andere politici? In ieder geval kunnen ze nog heel wat van hem leren.

Stemmen
Bij de verkiezingen van 2010 haalde Van der Ham veel voorkeursstemmen (42.296 stuks), waarmee hij een Kamerzetel zeker stelde. Wat opviel was dat de stemmen vanuit het hele land kwamen. Dat heeft hij ondermeer aan zijn social mediacampagne te danken, zegt hij: "Het klassieke regio-denken is voor een deel achterhaald door internet. Mijn regio is heel Nederland en zelfs daarbuiten."

Behalve voorkeursstemmen levert Van der Ham’s aanwezigheid op sociale media ook veel nuttige informatie op. "Ik krijg op die manier veel input van mensen. Doordat de drempel zo laag is komen mensen sneller met ideeën, kritiek of suggesties naar je toe. Ook heb ik via social media een aantal onderzoeken en enquêtes uitgezet. Ik kan zo met veel mensen tegelijk communiceren, zonder de tussenlaag van andere media."

Eenrichtingsverkeer
Dat laatste moeten veel Kamerleden nog leren, ziet Miriam Offermans van lobbybureau Public Matters. "Zeker op Twitter blijft het vaak beperkt tot eenrichtingsverkeer, het ventileren van een mening." Ze raadt dan ook aan meer interactief te zijn, door bijvoorbeeld vragen van volgers te beantwoorden en ook te reageren op hun tweets.

'Fysiek onmogelijk'
Die interactiviteit kan nog wel eens voor problemen zorgen, denkt onderzoeker en Media-docent Chris Aalberts. "Vraag uw (BNR-)lezers/luisteraars allen eens Boris van der Ham een tweet te sturen. Dan blijkt snel hoe interactief de conversatie is, namelijk helemaal niet. Van der Ham zal dat fysiek niet aankunnen. Dit geldt al als 200 mensen op uw oproep reageren, laat staan wat er gebeurt als het er 2000 of 20.000 zijn."

In zijn onderzoek naar de inzet van sociale media door de overheid, politiek en burgers, vond Aalberts nog een groot nadeel. "De meeste Kamerleden zitten op Twitter, maar op die manier hebben ze maar met een beperkt deel van de achterban contact. Men twittert vooral met met elites (zoals journalisten, publicisten, politiek actieve burgers), niet met 'de gemiddelde burger'. Die zit namelijk niet op Twitter. Terwijl je als politicus meer te weten wil komen over burgers dan alleen de meningen van actieve partijleden."

Issues
"Voor het peilen van issues geldt hetzelfde: men kan via Twitter (of andere netwerken) erachter komen wat al deze actieve burgers vinden. Maar komt alleen de issues op het spoor die spelen onder deze kleine groep, op die manier kom je niet te weten wat er onder de andere 16 miljoen Nederlanders speelt."
Afwisselen
"Succesvolle twitteraars," zegt adviseur Robert Giesberts, "Zijn doorgaans degenen die veel diversiteit in hun type tweets aanbrengen. Dus debat afwisselen met observatie, met commentaar, met mededelingen, met vragen te stellen aan hun volgers en zelf ingaan op gestelde vragen of kanttekeningen. En dat doen met humor en respect."

Voordeel
Giesberts, oud-wethouder voor GroenLinks in Utrecht, geeft 'trainingen in sociale media en politieke sensitiviteit'. Bedrijven en politici kunnen bij hem aankloppen voor advies. Het grootste voordeel wat parlementariërs met sociale media kunnen bereiken, vindt hij, is een sterkere band tussen politiek en kiezer. "Politici zijn publieke figuren die aanspreekbaar en vindbaar moeten zijn, dat helpt ze hun functie goed uit te voeren. En sociale media zijn daarvoor prima geschikt."

"Sociale media zijn persoonsgebonden," zegt Giesberts. "Anders dan bij de 'oude' massamedia kan iedereen zijn eigen zendmacht maken, dus zelf kan bepalen wat, hoe, wanneer en waarover hij communiceert. Politici kunnen zich dus losmaken uit de afhankelijkheid van oude media. En wie dat slim doet zal vertrouwen winnen bij burgers."

Tips
Van der Ham's belangrijkste tips aan zijn collega’s die nog niet zo bedreven zijn: "Doe het alleen als je er wat mee 'hebt', forceer het niet. Blijf jezelf op internet. En: gebruik social media niet alleen om te zenden, maar ook om te ontvangen." (Bron: BNR Nieuwsradio door Edmé Koorstra)

Lokale lobbyisten vaak druk met andere thema's dan de lokale politiek

06-12-2017 Consultancy.nl schreef onlangs een artikel naar aanleiding van het onderzoek dat de Universiteit van Amsterdam samen met ons uitvoerde naar de lobby op lokaal niveau. Het artikel is hier terug te lezen. 
Verder lezen »

Pleidooi voor lobbyregister Gemeente Rotterdam

05-12-2017 Er moet een lobbyregister komen voor gemeenteraadsleden en het bestuur van Rotterdam. Hiermee moet duidelijk worden welke grote partijen invloed hebben op de besluitvorming. Het moet duidelijk worden met welke lobbyisten bijvoorbeeld gemeenteraadsleden hebben gesproken, alvorens ze een beslissing te namen. 
Verder lezen »

Verslag lobbyseminar 2017 nu ook digitaal beschikbaar

15-11-2017 Wat is de staat van de lobby op lokaal niveau? Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen belangenbehartiging in de gemeente en in “Den Haag”? Ten overstaan van zo’n 175 aanwezigen werd op 26 oktober 2017 het onderzoek ‘Lang leve de lokale lobby?!’ gepresenteerd tijdens het jaarlijkse lobbyseminar van Public Matters. Onderstaand leest u het volledige beslag. De digitale publicatie van het onderzoek is hier in te zien en te downloaden als PDF-bestand. 
Verder lezen »

Wat bedrijven, veel banken - én een gezamenlijk aanbod van VNO-NCW en Greenpeace: dit waren de 750 lobby's

13-11-2017 Werkgeversorganisatie VNO-NCW en Greenpeace hebben op initiatief van voormalig PvdA-leider Diederik Samsom de afgelopen maanden een aantal malen overlegd over verdere verduurzaming van de energievoorziening. Samsom had ook de leiding over die besprekingen.
Verder lezen »