Bedrijven staan sterker dan ooit in politieke machtscentrum van wereld

28-01-2016
Amerikaanse bedrijven en multinationals spendeerden in 2015 gezamenlijk $3,2 mrd aan lobbyactiviteiten in Washington met als doel regelgeving tegen te gaan en hun winsten op te voeren. Dat is een lichte krimp ten opzichte van een jaar eerder toen $3,24 mrd werd uitgegeven. Maar volgens expert Lee Drutman zijn bedrijven machtiger dan ooit.
‘De macht van de bedrijvenlobby is een radicale verandering ten opzichte van de jaren zeventig’, zegt Lee Drutman, auteur van het boek The Business of America is Lobbying. ‘Toen voelden bedrijven zich door Washington bedreigd in hun voortbestaan. Nu staan ze sterker dan ooit ten opzichte van andere belangengroepen. Onder grote ondernemingen onderling is een wapenwedloop gaande. De politieke verlamming in dit land komt deels door alle obstakels die door lobby worden opgeworpen.’

Lichte krimp
Van de circa $3 tot $3,5 mrd aan lobbywerk dat volgens het Center for Responsive Politics jaarlijks wordt aangemeld komt 80% van bedrijven. De nieuwste cijfers kwamen dinsdag uit en lieten opnieuw een lichte krimp zien. Drutman zegt dat een belangrijk deel verborgen blijft, ondanks de transparantie in de VS. ‘Als de niet geregistreerde lobby wordt meegeteld, zoals het hele intellectuele circuit van denktanks en het financieren van onderzoek, gaat het om minstens het dubbele.’
Van de honderd lobbygroepen in het politieke machtscentrum van de grootste economie ter wereld zijn er tegenwoordig 95 van het bedrijfsleven. Andere groepen zoals vakbonden en maatschappelijke belangengroepen leggen het volgens Drutman af. Deze machtsverschuiving zorgt ervoor dat vooral in economisch beleid veranderingen alleen mogelijk zijn met de steun van kapitaalkrachtige bedrijven. ‘Tegenover elke dollar uit die hoek staan er 34 uit het bedrijfsleven’, aldus Drutman, oud-stafmedewerker van het Congres en tegenwoordig onderzoeker van denktank New America Foundation.
Minder belasting
Lobby betaalt zich uit. Actieve bedrijven betalen gemiddeld minder belasting en worden minder vaak onderzocht wegens fraude, aldus het boek van Drutman. In 2015 stonden in de Amerikaanse hoofdstad 11.465 lobbyisten geregistreerd. Dat waren er in recordjaar 2007 aanzienlijk meer met 14.829. De terugval van de economie speelt mee. Drutman zegt dat lobbyisten steeds vaker zorgen dat ze onder de meldingsdrempel te blijven. Ze noemen zich strategisch adviseur of issue managers. Na de oorlogen in Irak en Afghanistan is de defensielobby afgenomen. Hoewel Koninklijke Olie met $8,7 mln iets meer uitgaf dan in 2014 heeft de energiesector haar lobbyuitgaven juist teruggeschroeft. 
Stafmedewerker
Drutman werkte zelf als stafmedewerker van het Congres aan deze financiële wetgeving. De invloed van banken op de wetgeving is terug te zien in het resultaat. ‘Het systeem van toezicht op de financiële markten is nou niet echt overhoop gegooid’, zegt hij. Drutman was jarenlang medewerker van Bob Menendez, een senator die pikant genoeg momenteel wordt verdacht van het aannemen van smeergeld van bedrijven. Drutman zegt daar zelf destijds niets van gemerkt te hebben.
Drutman wil Amerika niet corrupt noemen. ‘Dat is te simplistisch. Geld geeft enorme macht in de lobbywereld. Het verhoogt je kansen als bedrijf. Maar het garandeert niets. Lobbyisten van bedrijven vragen met z’n allen veel meer dan mogelijk is. Er zijn altijd verliezers in het spel.’
Van het kopen van directe invloed is volgens hem geen sprake. ‘Geld opent deuren. Maar ik geloof niet dat congresleden klakkeloos doen wat lobbyisten en donoren zeggen.’ Het ligt volgens hem subtieler. ‘Ze willen vaak een kwestie van de agenda houden of een status quo handhaven. Dat doe je door een plek aan de tafel zeker te stellen. We hebben hier de uitdrukking: if you are not on the table you are on the menu.’
Geringer budget Congres
De overheid staat niet sterk tegenover lobbyisten. Het budget van het hele Congres is kleiner dan het jaarlijkse bedrag dat bedrijven aan lobbyisten besteden. ‘Congresleden krijgen in de VS niet meer betaald dan een advocaat in zijn eerste jaar. Congresleden weten vaak niet waar ze het over hebben. Ze hebben ook weinig tijd om zich in complexe zaken te verdiepen, zeker als je drie uur per dag moet bellen voor fondsenwerving. Ze moeten wel terugvallen op hun staf. Maar sinds de jaren tachtig is de staf van het Congres met een derde teruggebracht.’
Veel van de stafleden gaan, net als Congresleden, door de draaideur naar de lobbywereld waar de salarissen makkelijk drie keer hoger zijn dan in de politiek. Lobby is geen slecht fenomeen, zegt Drutman. ‘Ik wil niet zeggen dat ze nooit nuttig werk verrichten. Maar de tegenkrachten zijn er niet. Voor grote bedrijven is een investering van tien of twintig miljoen helemaal niets terwijl dat voor een maatschappelijke lobby heel veel is.’

Bron: FD 27 januari 2016

Lokale lobbyisten vaak druk met andere thema's dan de lokale politiek

06-12-2017 Consultancy.nl schreef onlangs een artikel naar aanleiding van het onderzoek dat de Universiteit van Amsterdam samen met ons uitvoerde naar de lobby op lokaal niveau. Het artikel is hier terug te lezen. 
Verder lezen »

Pleidooi voor lobbyregister Gemeente Rotterdam

05-12-2017 Er moet een lobbyregister komen voor gemeenteraadsleden en het bestuur van Rotterdam. Hiermee moet duidelijk worden welke grote partijen invloed hebben op de besluitvorming. Het moet duidelijk worden met welke lobbyisten bijvoorbeeld gemeenteraadsleden hebben gesproken, alvorens ze een beslissing te namen. 
Verder lezen »

Verslag lobbyseminar 2017 nu ook digitaal beschikbaar

15-11-2017 Wat is de staat van de lobby op lokaal niveau? Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen belangenbehartiging in de gemeente en in “Den Haag”? Ten overstaan van zo’n 175 aanwezigen werd op 26 oktober 2017 het onderzoek ‘Lang leve de lokale lobby?!’ gepresenteerd tijdens het jaarlijkse lobbyseminar van Public Matters. Onderstaand leest u het volledige beslag. De digitale publicatie van het onderzoek is hier in te zien en te downloaden als PDF-bestand. 
Verder lezen »

Wat bedrijven, veel banken - én een gezamenlijk aanbod van VNO-NCW en Greenpeace: dit waren de 750 lobby's

13-11-2017 Werkgeversorganisatie VNO-NCW en Greenpeace hebben op initiatief van voormalig PvdA-leider Diederik Samsom de afgelopen maanden een aantal malen overlegd over verdere verduurzaming van de energievoorziening. Samsom had ook de leiding over die besprekingen.
Verder lezen »